Cách lập dự toán chi phí áp dụng BIM cho Chủ đầu tư theo quy định Bộ Xây dựng

1. Nỗi băn khoăn lớn nhất của Chủ đầu tư: Chi phí BIM tính vào đâu và bao nhiêu là đủ?

Khi lập Báo cáo nghiên cứu khả thi và Tổng mức đầu tư dự án xây dựng:

• Các chủ đầu tư và ban quản lý dự án thường lúng túng không biết đưa chi phí áp dụng BIM vào mục nào trong cơ cấu tổng mức đầu tư: Nằm trong chi phí tư vấn thiết kế, chi phí quản lý dự án hay chi phí khác?
• Thuê tư vấn BIM với mức giá bao nhiêu là phù hợp với mặt bằng thị trường và quy định của pháp luật?
• Nếu chi thêm ngân sách cho BIM thì công trình sẽ tiết kiệm lại được bao nhiêu tiền trong quá trình thi công và vận hành?

2. Cơ cấu các khoản mục chi phí áp dụng BIM trong Tổng mức đầu tư

Theo các văn bản hướng dẫn hiện hành của Bộ Xây dựng, chi phí áp dụng BIM trong dự án đầu tư xây dựng được phân bổ vào các nhóm chi phí chính:

1. Chi phí Tư vấn lập và quản lý mô hình BIM (Chi phí Tư vấn):

• Công tác tạo lập mô hình kiến trúc, kết cấu, cơ điện.
• Công tác điều phối không gian, phát hiện và xử lý xung đột va chạm.
• Công tác trích xuất khối lượng dự toán từ mô hình số.

1. Chi phí Trang thiết bị và Bản quyền công nghệ (Chi phí khác hoặc Chi phí quản lý dự án):

• Phí thuê bao nền tảng Môi trường Dữ liệu Chung (CDE Cloud SaaS) cho toàn bộ dự án.
• Bản quyền phần mềm xem và kiểm tra mô hình dành riêng cho Ban Quản lý dự án.
• Thiết bị máy tính bảng, thiết bị trắc đạc phục vụ kiểm tra hiện trường.

1. Chi phí Đào tạo nâng cao năng lực nội bộ (Chi phí quản lý dự án):

• Đào tạo quy trình quản lý thông tin theo ISO 19650 cho cán bộ của Chủ đầu tư.

3. Hai phương pháp lập dự toán chi phí tư vấn BIM theo Thông tư 12

Bộ Xây dựng quy định 2 phương pháp chuẩn để xác định dự toán chi phí tư vấn BIM:

3.1 Phương pháp 1: Tính theo tỷ lệ phần trăm (%) chi phí thiết kế

• Áp dụng khi dự án áp dụng BIM đồng thời trong quá trình lập thiết kế xây dựng.
• Định mức chi phí tư vấn BIM thông thường dao động từ 15% đến 25% chi phí thiết kế công trình tương ứng (tùy thuộc vào cấp công trình và độ phức tạp kỹ thuật).

3.2 Phương pháp 2: Lập dự toán theo định mức hao phí chuyên gia (Man-month)

• Áp dụng khi thuê đơn vị Tư vấn Quản lý BIM độc lập (Third-party BIM Consultant) hoặc khi dự án có yêu cầu bóc tách 4D/5D chuyên sâu.
• Công thức dự toán chuẩn:

  Chi phí tư vấn BIM = Chi phí chuyên gia + Chi phí quản lý + Chi phí khác + Thu nhập chịu thuế tính trước + Thuế VAT

• Trong đó, chi phí chuyên gia được tính theo số tháng-người (Man-month) của từng chức danh: Giám đốc BIM, Điều phối viên BIM và Kỹ sư mô hình.

4. Bảng tính toán hiệu quả thu hồi vốn đầu tư (ROI Analysis)

Nghiên cứu thực nghiệm từ *BIM Handbook (Chương 4)* chứng minh: Mỗi 1 đồng chủ đầu tư chi cho công tác BIM ở giai đoạn chuẩn bị sẽ giúp tiết kiệm từ 3 đến 5 đồng chi phí sửa chữa ngoài công trường:

5. Hướng dẫn 3 bước phê duyệt dự toán BIM cho Chủ đầu tư

1. Xác định rõ phạm vi công việc trong Điều khoản tham chiếu (TOR): Liệt kê chi tiết các mốc sử dụng mô hình để tư vấn chào giá chính xác, không phát sinh chi phí phụ sau này.
2. Tách riêng gói thầu Tư vấn BIM độc lập đối với dự án lớn: Với các dự án có tổng mức đầu tư trên 500 tỷ đồng, nên tách dịch vụ Tư vấn Quản lý BIM thành gói thầu riêng biệt với đơn vị thiết kế để đảm bảo tính phản biện và kiểm soát chéo độc lập.
3. Thẩm tra dự toán chi phí BIM trước khi phê duyệt: Thuê đơn vị thẩm tra độc lập rà soát định mức hao phí chuyên gia để đảm bảo hồ sơ dự toán tuyệt đối an toàn khi cơ quan thanh tra kiểm toán nhà nước vào kiểm tra.